Συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Διαθεσμικού Διεπιστημονικού Φορέα Διαχείρισης Παλαιάς Πόλης Κέρκυρας

Η Ειδική Πολεοδομική Μελέτη για την Παλιά Πόλη της Κέρκυρας, αναφερόμενη σε ιστορική πόλη που αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς (UNESCO/2007), προορίζεται να θέσει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την ουσιαστική εναρμόνιση των δύο διαστάσεων του χώρου, αυτήν του Μνημείου, με την διάσταση της σύγχρονης ζωντανής πόλης, που έχει πολλαπλές ανάγκες εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης. Είναι μελέτη ολοκληρωμένου πολεοδομικού σχεδιασμού, αναλύοντας και περιγράφοντας δράσεις, μέτρα και ενέργειες, μέσω της εξειδικευμένης αναγνώρισης – κατανόησης – διάγνωσης του αντικειμένου και των χρόνιων προβλημάτων του.

Τα τελικά προϊόντα της μελέτης θα αποτελέσουν τα βασικά και απαραίτητα εργαλεία, βάσει των οποίων θα ασκηθεί η εξειδικευμένη πολιτική προστασίας / ανάπτυξης του ιστορικού χώρου, με την έννοια της αποτελεσματικής διαχείρισης πολιτιστικών, οικονομικών και κοινωνικών αγαθών, αξιών που συνθέτουν την Παλιά Πόλη.

ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Περιοχή εφαρμογής της Ειδικής Πολεοδομικής Μελέτης είναι ουσιαστικά η άλλοτε περιτειχισμένη πόλη της Κέρκυρας, όπως αυτή είχε αναπτυχθεί έως τα τέλη της Ενετοκρατίας, 18^ο αιώνα, με εξέχουσες τις μορφές των οχυρώσεων. Σήμερα αποτελεί το Ιστορικό Κέντρο της σύγχρονης πόλης που εκτείνεται νότια και δυτικά του, προς την ενδοχώρα του νησιού. Πρόκειται για έκταση περίπου 70 εκταρίων, που οριοθετείτε από το υφιστάμενο οδικό δίκτυο στα δυτικά και νότια και την θάλασσα στα βόρεια και ανατολικά.

Βασική στόχευση της μελέτης στο επίπεδο γενικού πολεοδομικού σχεδιασμού αποτελεί η διατύπωση εξειδικευμένης πολιτικής προστασίας / ανάπτυξης, η οποία εξ αντικειμένου περιλαμβάνει τα εξής:

• Την αναθεώρηση του ισχύοντος Ρυμοτομικού Σχεδίου (σχέδιο πόλης 1958), το οποίο εξακολουθεί να ρυμοτομεί τον ιστορικό πολεοδομικό ιστό, παρά την μεταγενέστερη απαγόρευση των κατεδαφίσεων.

• Την συγκρότηση ψηφιακού αρχείου με όλα τα κτίρια / στοιχεία και ελεύθερους χώρους της Παλιάς Πόλης, το οποίο θα βασίζεται στην αρχιτεκτονική καρτέλα του κάθε πιο πάνω στοιχείου, ο τύπος και η μορφή της οποίας θα δοθεί στους μελετητές από το Τμήμα Παλιάς Πόλης.

• Την θεσμοθέτηση νέου πλαισίου προστασίας που θα περιλαμβάνει κανόνες και περιορισμούς για τη δόμηση και τους τρόπους δόμησης, θα θέτει όρους και προϋποθέσεις εκσυγχρονισμού, επισκευής και συντήρησης κτιρίων και ελεύθερων χώρων, θα προβλέπει τη θέσπιση νέων θεσμικών εργαλείων, μέτρων και κινήτρων για την διευκόλυνση εφαρμογής των ρυθμίσεων.

• Τη ρύθμιση, τον καθορισμό και την ανάπτυξη χρήσεων γης και λειτουργιών σε δομημένους και ελεύθερους χώρους, με στόχο την επαναφορά και διατήρηση – με την έννοια της αναβάθμισης – της συνέχειας της φυσιογνωμίας και του λειτουργικού χαρακτήρα της Παλιάς Πόλης, χωρίς περαιτέρω αλλοιώσεις.

• Τέλος, τη ρύθμιση της κυκλοφορίας οχημάτων και καθορισμό χώρων στάθμευσης για τις επιμέρους κατηγορίες κατοίκων και χρηστών της Παλιάς Πόλης.

Το έργο προβλέπεται να έχει ιδιαίτερα θετικές επιπτώσεις στο ιστορικό περιβάλλον της Παλιάς Πόλης, εφόσον θα αναβαθμίσει την εικόνα και λειτουργία της περιοχής, θα βελτιώσει την ποιότητα κατοικίας και θα ενισχύσει την ελκυστικότητα της πόλης, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερες παροχές και εξυπηρετήσεις στους επισκέπτες και προβάλλοντας την ιστορικότητα του χώρου.

Η Ειδική Πολεοδομική Μελέτη για την Παλιά Πόλη της Κέρκυρας αναφερόμενη σε ιστορική πόλη που αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς (UNESCO/2007), προορίζεται να θέσει τους όρους για την ουσιαστική εναρμόνιση των δύο διαστάσεων του χώρου, αυτήν του Μνημείου, με την διάσταση της σύγχρονης ζωντανής πόλης, που έχει πολλαπλές ανάγκες εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης.

Είναι μελέτη ολοκληρωμένου πολεοδομικού σχεδιασμού, αναλύοντας και περιγράφοντας δράσεις, μέτρα και ενέργειες, μέσω της εξειδικευμένης αναγνώρισης – κατανόησης – διάγνωσης του αντικειμένου και των χρόνιων προβλημάτων του.

Τα τελικά προϊόντα της μελέτης θα αποτελέσουν τα βασικά και απαραίτητα εργαλεία, βάσει των οποίων θα ασκηθεί η εξειδικευμένη πολιτική προστασίας – ανάπτυξης του ιστορικού χώρου, με την έννοια της αποτελεσματικής διαχείρισης πολιτιστικών, οικονομικών και κοινωνικών αγαθών, αξιών που συνθέτουν την Παλιά Πόλη.

ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Αντικείμενο της Ειδικής Πολεοδομικής Μελέτης είναι ουσιαστικά η άλλοτε περιτειχισμένη πόλη της Κέρκυρας, όπως αυτή είχε αναπτυχθεί έως τα τέλη της Ενετοκρατίας, τον 18ο αιώνα, με εξέχουσες τις μορφές των οχυρώσεων. Το περίγραμμά της ταυτίζεται με το όριο της περιοχής που χαρακτηρίστηκε ως «Μνημείο» κατά την εγγραφή στον Κατάλογο της UNESCO.

Εντός του πιο πάνω συνολικού ορίου της Ειδικής Πολεοδομικής Μελέτης, διατηρείται μία ιδιαίτερη περιοχή, η περιοχή Αναδασμού σύμφωνα με το πολεοδομικό Σχέδιο του 1958, όπου διαπιστώνονται ιδιαίτερα σύνθετα πολεοδομικά ζητήματα, λόγω της μερικής εφαρμογής του αστικού αναδασμού και της μερικής διατήρησης του προηγούμενου πολεοδομικού ιστού (ιστορικός ιστός).

ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ..

Η εκπόνηση της μελέτης, πραγματοποιείται σε 2 φάσεις:

Α΄ ΦΑΣΗ: που περιλαμβάνει την ΑΝΑΛΥΣΗ, την ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ και την ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ

Β’ ΦΑΣΗ: που περιλαμβάνει την ΠΡΟΤΑΣΗ, σε επίπεδο ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ και για την περιοχή αναδασμού, σε επίπεδο ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ (λεπτομερούς σχεδιασμού).

Η Β΄ φάση υποδιαιρείται σε δύο στάδια, το Β1 με την παράδοση της ΠΡΟΤΑΣΗΣ και Β2 μετά την οριστικοποίηση της πρότασης, όπως αυτή διαμορφώνεται μετά τις συμμετοχικές διαδικασίες.

Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Σ Τ Ο Χ Ο Ι Τ Η Σ Μ Ε Λ Ε Τ Η Σ ..

Βασική στόχευση της μελέτης στο επίπεδο γενικού πολεοδομικού σχεδιασμού αποτελεί η διατύπωση εξειδικευμένης πολιτικής προστασίας / ανάπτυξης, η οποία εξ αντικειμένου περιλαμβάνει τα εξής:

• Την αναθεώρηση του ισχύοντος Ρυμοτομικού Σχεδίου (σχέδιο πόλης 1958), το οποίο εξακολουθεί να ρυμοτομεί τον ιστορικό πολεοδομικό ιστό, παρά την μεταγενέστερη απαγόρευση των κατεδαφίσεων. Η αναθεώρηση θα είναι σύμφωνη και θα εξειδικεύει τις κατευθύνσεις που δίνει το εγκεκριμένο Πολεοδομικό Σχέδιο.
  
  
• Την θεσμοθέτηση νέου πλαισίου προστασίας που θα περιλαμβάνει κανόνες και περιορισμούς για τη δόμηση και τους τρόπους δόμησης, θα θέτει όρους και προϋποθέσεις εκσυγχρονισμού, επισκευής και συντήρησης κτιρίων και ελεύθερων χώρων, θα προβλέπει τη θέσπιση νέων θεσμικών εργαλείων, μέτρων και κινήτρων για την διευκόλυνση εφαρμογής των ρυθμίσεων, θα εξασφαλίζει την πυροπροστασία του συνόλου της πόλης.
  
  
• Τη ρύθμιση, τον καθορισμό και την ανάπτυξη χρήσεων γης και λειτουργιών σε δομημένους και ελεύθερους χώρους, με στόχο την επαναφορά και διατήρηση – με την έννοια της αναβάθμισης – της συνέχειας της φυσιογνωμίας και του λειτουργικού χαρακτήρα της Παλιάς Πόλης, χωρίς περαιτέρω αλλοιώσεις.
  
  
• Τέλος, τη ρύθμιση της κυκλοφορίας οχημάτων και καθορισμό χώρων στάθμευσης για τις επιμέρους κατηγορίες κατοίκων και χρηστών της Παλιάς Πόλης, εφαρμόζοντας τις αρχές της Βιώσιμης Κινητικότητας (δημιουργία δικτύων-ροών κίνησης για όλες τις ομάδες πληθυσμού ανάλογα με την ικανότητα μετακίνησης, την ηλικία, την εργασία και για όλες τις μορφές κίνησης (πεζοί, ποδήλατα, ΜΜΜ, κλπ)

Α΄ Φ Α Σ Η :

Α Ν Α Λ Υ Σ Η – Γ Ε Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Γ Ν Ω Σ Η —

Π Ρ ΟΜ Ε Λ Ε Τ Η / Π Ρ Ο Κ Α Τ Α Ρ Κ Τ Ι Κ Η Π Ρ Ο Τ Α Σ Η

Αντικείμενο της Ανάλυσης αποτελεί η καταγραφή όλων των στοιχείων αναγνώρισης της υφιστάμενης κατάστασης της Παλιάς Πόλης, συγκεντρώνοντας πληροφορίες και καταγραφές σε πολλαπλά επίπεδα θεώρησης: σε επίπεδο πολεοδομικό, κοινωνικοοικονομικό, ιστορικό, θεσμικό, αρχιτεκτονικής μορφολογίας.

Στόχος της Ανάλυσης είναι η κατάρτιση της πληρέστερης συνολικής εικόνας της πόλης, αξιοποιώντας κατευθύνσεις και προγράμματα υπερκείμενων βαθμίδων σχεδιασμού και αποδίδοντας ιδιαίτερη έμφαση σε θέματα σχετικά με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Προς το σκοπό αυτό, υιοθετούνται συστηματικά εργαλεία Ανάλυσης, μεταξύ των οποίων:

• καρτέλα απογραφής για κάθε κτίριο ή στοιχείο της Παλιάς Πόλης
• διερευνήσεις για την πολεοδομική εξέλιξη του πολεοδομικού συγκροτήματος
• φωτογραφίες και υλικό αρχείου.

Αντικείμενο της Γενικής Διάγνωσης αποτελεί η συγκέντρωση και αξιολόγηση των επιμέρους συμπερασμάτων των Ειδικών Εργασιών και η επεξεργασία των πολεοδομικών δεδομένων που παρουσιάζονται στην Ανάλυση.

Στόχος του σταδίου είναι η κατανόηση, μετά από επεξεργασία θεμάτων και θεματικών, της προέλευσης και διάρθρωσης των σύνθετων πολεοδομικών φαινομένων και μηχανισμών που καθορίζουν την πόλη και η εξαγωγή κατευθύνσεων για την εκπόνηση της Προμελέτης.

Αντικείμενο της Προμελέτης είναι η διατύπωση των πρώτων εκτιμήσεων και επιλογών για το «Σχέδιο Εφαρμογής» με συνοπτική παρουσίαση των βασικών επιλογών, όπως επιτρεπόμενες χρήσεις, απαραίτητες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, αναγκαίες διαμορφώσεις ελεύθερων χώρων, βαθμός προστασίας κτιρίων και στοιχείων, προγραμματισμός – ιεράρχηση παρεμβάσεων κ.α.

Στόχος του συγκεκριμένου σταδίου εκπόνησης είναι η διατύπωση των προϋποθέσεων και των όρων του εκσυγχρονισμού, προστασίας, ανάδειξης και ανάπτυξης της Παλιάς Πόλης.

Η Προμελέτη περιλαμβάνει επίσης και προκαταρκτική πρόταση ανάπλασης για την περιοχή αναδασμού, εφόσον αυτή αντιμετωπίζεται ως Ζώνη Ανάπλασης – Ανασυγκρότησης.

Β ΄ Φ Α Σ Η : Π Ρ Ο Τ Α Σ Η – Ο Ρ Ι Σ Τ Ι Κ Η Μ Ε Λ Ε Τ Η

Η οριστική πρόταση απαρτίζεται από: τα σχέδια χρήσεων γης, ρύθμισης κυκλοφορίας – στάθμευσης, το νέο ρυμοτομικό σχέδιο, το σχέδιο προστασίας μνημείων / κτιρίων και στοιχείων της Παλιάς Πόλης, το σχέδιο μηχανισμών και κινήτρων και από το τεύχος του Ειδικού Πολεοδομικού και Κτιριοδομικού Κανονισμού.

Επίσης, συνοδεύεται από: το σχέδιο διαμόρφωσης ελεύθερων χώρων και εξοπλισμού πόλης, το σχέδιο καθορισμού ζωνών Λεπτομερούς Σχεδιασμού και τέλος το σχέδιο προγραμματισμού και ιεράρχησης δράσεων και έργων.

Π ο λ ε ο δ ο μ ι κ ό ς – Κ τ ι ρ ι ο δ ο μ ι κ ό ς Κ α ν ο ν ι σ μ ό ς

( κ ε ί μ ε ν ο )

Συνοδεύει το Ρυμοτομικό Σχέδιο και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του.

Το περιεχόμενό του είναι αναλυτικό, εξειδικευμένο ανά Ο.Τ. και κτίριο και καλύπτει το σύνολο της περιοχής μελέτης. Περιλαμβάνει κανόνες και περιορισμούς για τη δόμηση και τους τρόπους δόμησης, θέτει όρους και προϋποθέσεις επισκευής και συντήρησης κτιρίων και ανέγερσης νέων, καθώς και των επεμβάσεων στους ελεύθερους χώρους. Επίσης, καθορίζει την ανάπτυξη χρήσεων γης σε δομημένους και ελεύθερους χώρους.

Περιλαμβάνει ζητήματα δύο θεματικών ενοτήτων:

Πολεοδομικός Κανονισμός – Κανονιστικοί όροι δόμησης.

– Συντελεστής δόμησης, συντελεστής όγκου, μεγίστη επιτρεπόμενη κάλυψη, μέγιστος αριθμός ορόφων και μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος, σύστημα δόμησης, αρτιότητα οικοπέδων, άλλοι ειδικοί όροι και περιορισμοί.

– Χρήσεις γης (ειδικές ανά κτίριο ή Ο.Τ) για το σύνολο της περιοχής μελέτης, με ειδική αναφορά των απαγορευμένων ή επιτρεπόμενων χρήσεων.

– Διαμορφώσεις και χρήσεις ελεύθερων χώρων

Οικοδομικός και Κτιριοδομικός Κανονισμός.

– Μορφή και λειτουργία των κτιρίων, καθώς και διαμόρφωση των όψεων (αρχιτεκτονικά στοιχεία, υλικά, κλπ)

– Βαθμός προστασίας ανά κτίριο, ομάδες κτιρίων και στοιχείο της Παλιάς Πόλης.

– Οδηγίες αρχιτεκτονικής μορφολογίας, σύμφωνα με την τυπολογική και μορφολογική αξιολόγηση, επιτρεπόμενων υλικών και τρόπων κατασκευής στα κτίρια και τους ελεύθερους χώρους, χρωματικών συνδυασμών στα στοιχεία των όψεων των κτιρίων.

– Επιτρεπόμενες κατασκευές στο εξωτερικό περίγραμμα των κτιρίων και στον αύλειο χώρο τους.

– Θέσεις στάθμευσης.

– Διατάξεις που προβλέπονται για τα καταστήματα σύμφωνα με τον εγκεκριμένο Κανονισμό Αστικής Λειτουργίας για την Παλαιά Πόλη της Κέρκυρας